WSAVA 2024 kılavuzuna göre kedi aşı takvimi.
Sorumluluk Reddi: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Veteriner hizmeti yerine geçmez. Her zaman veterinerinize danışın.
Kedilerimiz hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Onların sağlığını korumak, uzun ve mutlu bir yaşam sürmelerini sağlamak her kedi sahibinin en büyük sorumluluğudur. Aşılama, kedileri ölümcül bulaşıcı hastalıklardan korumanın en etkili ve en güvenilir yoludur. Ne yazık ki birçok kedi sahibi, özellikle iç mekanda yaşayan kedilerin aşıya ihtiyaç duymadığını düşünür. Ancak bu büyük bir yanılgıdır.
Aşılar, kedinin bağışıklık sistemini belirli patojenlere karşı hazırlayarak hastalık bulaştığında vücudun hızlı ve etkili bir şekilde savaşmasını sağlar. Düzenli aşılama programına uymak, yalnızca kedinizi değil, evdeki diğer hayvanları ve hatta toplum sağlığını da korur. Kuduz gibi zoonotik hastalıklar insanlara da bulaşabilir; bu nedenle aşılama bireysel değil, toplumsal bir sorumluluktur.
Çekirdek aşılar, yaşam koşullarından bağımsız olarak tüm kedilere yapılması önerilen temel aşılardır. Bu hastalıklar yaygın, bulaşıcı ve genellikle ölümcüldür.
FVRCP, üç farklı hastalığa karşı koruma sağlayan kombine bir aşıdır:
Kuduz, tüm memelileri etkileyen ve tedavisi olmayan ölümcül bir viral hastalıktır. Türkiye'de kuduz aşısı yasal olarak zorunludur. Enfekte hayvanların ısırığıyla bulaşır ve hem hayvanlar hem de insanlar için %100 ölümcüldür. İç mekanda yaşayan kediler bile pencereden kaçma veya sokak hayvanlarıyla karşılaşma riski taşıdığından kuduz aşısı mutlaka yapılmalıdır.
Bu aşılar, kedinin yaşam tarzına, risk faktörlerine ve yaşadığı bölgeye göre veteriner hekim tarafından değerlendirilir.
Feline lösemi virüsü, kedilerde bağışıklık sistemini baskılayarak lenfoma, anemi ve çeşitli enfeksiyonlara yatkınlık oluşturur. Tükürük, burun akıntısı ve ısırık yoluyla bulaşır. Dışarı çıkan kediler, çok kedili evlerde yaşayanlar ve FeLV durumu bilinmeyen kedilerle temas edenler için şiddetle önerilir. Aşılamadan önce mutlaka FeLV testi yapılmalıdır.
Kedi AIDS'i olarak da bilinen FIV, bağışıklık sistemini yavaş yavaş çökertir. Ağırlıklı olarak ısırık yoluyla bulaşır. FIV aşısı bazı ülkelerde mevcuttur ancak Türkiye'de yaygın kullanımda değildir. Etkinliği tartışmalıdır ve aşılanan kediler FIV testlerinde pozitif çıkabilir; bu durum tanıyı zorlaştırır.
Özellikle çok kedili evlerde ve barınaklarda görülen bakteriyel bir enfeksiyondur. Kronik göz enfeksiyonlarına, konjonktivite ve hafif üst solunum yolu belirtilerine neden olur. Çok kedili hanelerde ve yüksek riskli ortamlarda önerilir.
Üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan bakteriyel bir patojendir. Özellikle barınaklar, kedi otelleri ve çok kalabalık ortamlarda yaşayan kediler için önerilir. İntranazal (burun içi) yolla uygulanır.
Yavru kediler annelerinden aldıkları maternal antikorlar sayesinde doğumdan sonraki ilk haftalarda korunurlar. Ancak bu antikorlar 6-8 hafta civarında azalmaya başlar ve yavruları savunmasız bırakır. Bu nedenle aşılama programı bu dönemde başlatılmalıdır.
| Yaş | Aşı | Notlar |
|---|---|---|
| 6-8 hafta | FVRCP (1. doz) | İlk aşılama, maternal antikorlar azalmaya başladığında |
| 10-12 hafta | FVRCP (2. doz) + FeLV (1. doz) | FeLV aşısı öncesi test önerilir |
| 14-16 hafta | FVRCP (3. doz) + FeLV (2. doz) + Kuduz | Son yavru dozu; kuduz aşısı yasal zorunluluk |
| 16 hafta sonrası | Klamidya / Bordetella | Yalnızca risk değerlendirmesine göre |
Önemli: Yavru kedilere aşılar arasında en az 3-4 hafta ara verilmelidir. Aşı programı tamamlanmadan yavru kedinin dış ortama çıkarılması veya aşısız kedilerle temas ettirilmesi önerilmez.
Yavru aşı serisi tamamlandıktan sonra, bağışıklığın sürdürülmesi için düzenli rapel dozları gereklidir.
| Aşı | İlk Rapel | Sonraki Rapeller |
|---|---|---|
| FVRCP | 1 yıl sonra | Her 3 yılda bir |
| Kuduz | 1 yıl sonra | Yılda bir (Türkiye yasal zorunluluk) |
| FeLV | 1 yıl sonra | Risk devam ediyorsa yılda bir |
| Klamidya | 1 yıl sonra | Risk devam ediyorsa yılda bir |
| Bordetella | 1 yıl sonra | Yılda bir (yüksek riskli ortamlar) |
Bu soru kedi sahiplerinin en sık sorduğu sorulardan biridir ve cevap kesinlikle evet'tir. İç mekanda yaşayan kediler de aşılanmalıdır. İşte nedenleri:
Birden fazla kedi olan evlerde bulaşıcı hastalık riski doğal olarak artar. Bu evlerde uygulanması gereken stratejiler şunlardır:
Aşılama sonrasında bazı hafif yan etkiler görülebilir. Bunların çoğu normaldir ve 24-48 saat içinde kendiliğinden geçer. Ancak bazı durumlarda acil veteriner müdahalesi gerekebilir.
| Normal Tepkiler | Acil Durumlar (Hemen Veterinere Gidin) |
|---|---|
| Enjeksiyon bölgesinde hafif şişlik | Yüzde şişme, özellikle göz ve dudak çevresinde |
| Hafif ateş (1 günden kısa) | Nefes almada güçlük, hırıltılı solunum |
| İştahsızlık (24 saate kadar) | Şiddetli kusma veya ishal |
| Hafif halsizlik ve uyuşukluk | Çökme, bilinci kaybetme (anafilaksi belirtisi) |
| Enjeksiyon yerinde hassasiyet | Enjeksiyon bölgesinde büyüyen ve 3 haftadan uzun süren şişlik |
Feline Enjeksiyon Yeri Sarkomu (FISS), kedilere özgü nadir görülen ancak ciddi bir komplikasyondur. Aşı veya diğer enjeksiyonların yapıldığı bölgede tümör gelişebilir. Bu durum her 10.000-30.000 aşılamada yaklaşık bir kez görülür.
FISS riskini azaltmak için veteriner hekimler aşıları belirli anatomik bölgelere uygular:
Bu uygulama, olası bir sarkom durumunda cerrahi müdahaleyi kolaylaştırmak içindir. Aşı sonrası enjeksiyon bölgesini düzenli kontrol edin. Eğer bir şişlik 3 haftadan uzun sürüyorsa, 2 cm'den büyükse veya giderek büyüyorsa mutlaka veteriner hekiminize başvurun.
Sokaktan sahiplenilen kedilerin aşı geçmişi genellikle bilinmez. Bu kediler için özel bir yaklaşım gereklidir:
Aşı geçmişi bilinmeyen yetişkin kedilere iki doz FVRCP (3-4 hafta arayla), kuduz aşısı ve risk değerlendirmesine göre FeLV aşısı uygulanır.
Kedinizin aşı takvimini takip etmek, rapel tarihlerini hatırlamak ve veteriner ziyaretlerini planlamak artık çok kolay! Furli uygulaması ile tüm aşı kayıtlarını dijital olarak saklayabilir, yaklaşan aşı tarihleri için otomatik hatırlatıcılar alabilir ve kedinizin sağlık geçmişini her an yanınızda taşıyabilirsiniz.
Furli'yi hemen indirin ve kedinizin sağlığını güvence altına alın!
